فرض کنید برای تعویض روغن خودرو به تعویضروغنی مراجعه کردهاید و بین دو گرید 10W40 و 5W30 مردد هستید. فروشنده یکی را به دلیل غلظت بیشتر پیشنهاد میکند و دیگری را به خاطر عملکرد بهتر در هوای سرد. اما واقعاً کدام انتخاب درست است؟ روغن 10W40 و روغن 5W30 از نظر گرانروی در دمای پایین و دمای کاری موتور تفاوت دارند و همین موضوع روی عملکرد سیستم روغنکاری تأثیر میگذارد. با این حال، نمیتوان یکی را برای تمام خودروها بهتر دانست. انتخاب صحیح به طراحی موتور، استاندارد روغن و توصیه شرکت سازنده بستگی دارد.
روغن 10W40 و 5W30 چه تفاوتی با یکدیگر دارند؟
هر دو روغن 10W40 و 5W30 از نوع چنددرجهای (Multigrade) هستند؛ یعنی برای عملکرد در شرایط دمایی متفاوت طراحی شدهاند. تفاوت اصلی آنها در دو بخش مشخص میشود: رفتار روغن هنگام استارت سرد و گرانروی آن در دمای بالاتر.
عدد قبل از حرف W نشاندهنده گرید زمستانی روغن است. به همین دلیل، 5W در آزمونهای استاندارد دمای پایین عملکرد بهتری نسبت به 10W دارد و در شرایط سرد، امکان جریان یافتن مناسبتر روغن را فراهم میکند.
عدد بعد از W نیز گرید گرانروی در دمای بالاتر را مشخص میکند. روغن SAE ۴۰ در مقایسه با SAE ۳۰ در شرایط آزمون استاندارد گرانروی بیشتری دارد. بنابراین، روغن 10W40 در دمای کاری غلیظتر از روغن 5W30 است؛ اما این موضوع بهتنهایی به معنای محافظت بهتر از موتور نیست.

معنی اعداد 10W40 و 5W30 روی روغن موتور چیست؟
اعدادی که روی ظرف روغن موتور درج میشوند، بخشی از استاندارد گرانروی SAE هستند. این اعداد نشان میدهند روغن در شرایط دمایی مختلف چه رفتاری دارد و چقدر در برابر جریان یافتن مقاومت میکند. برای درک بهتر تفاوت این دو گرید، باید هر قسمت را جداگانه بررسی کنیم.
عدد قبل از W چه معنایی دارد؟
حرف W مخفف Winter به معنای زمستان است. عددی که قبل از این حرف قرار میگیرد، به عملکرد روغن در آزمونهای دمای پایین مربوط میشود.
برای مثال، روغن 5W در مقایسه با 10W در آزمونهای استاندارد سرما شرایط بهتری دارد. این ویژگی هنگام روشن کردن خودرو در صبحهای سرد اهمیت پیدا میکند؛ زیرا روغن باید بتواند در مدت مناسبی در مسیرهای روغنکاری موتور جریان پیدا کند.
به زبان ساده، هرچه عدد قبل از W کمتر باشد، روغن برای شرایط سرد مناسبتر است. البته نباید برای تمام محصولات یک گرید، دمای مشخص و یکسانی در نظر گرفت؛ فرمولاسیون روغن و مشخصات آزمون نیز اهمیت دارند.
عدد بعد از W چه چیزی را مشخص میکند؟
عدد دوم، یعنی ۳۰ یا ۴۰، گرید گرانروی روغن در دمای بالاتر را نشان میدهد. در این مقایسه، روغن SAE ۴۰ نسبت به SAE ۳۰ گرانروی بیشتری دارد.
این تفاوت در دمای کاری موتور اهمیت پیدا میکند. روغن 10W40 در شرایط استاندارد نسبت به 5W30 غلیظتر است، اما این موضوع به معنای مناسبتر بودن آن برای موتورهای گرم یا خودروهای کارکرده نیست.
یک نکته مهم را فراموش نکنید: عدد ۴۰ به معنای تحمل دمای محیط ۴۰ درجه سانتیگراد نیست. این عدد بخشی از طبقهبندی استاندارد گرانروی روغن موتور است و نباید آن را با دمای مجاز هوا اشتباه گرفت.

جدول مقایسه روغن 10W40 و 5W30
برای اینکه تفاوت این دو گرید راحتتر مشخص شود، ویژگیهای اصلی آنها را در جدول زیر مقایسه کردهایم:
| معیار مقایسه | روغن 10W40 | روغن 5W30 |
|---|---|---|
| گرید دمای پایین | 10W | 5W |
| عملکرد در استارت سرد | نسبت به 5W محدودتر | مناسبتر در آزمونهای سرد |
| گرید دمای بالا | SAE 40 | SAE 30 |
| گرانروی در دمای کاری | بیشتر | کمتر |
| کاربرد | وابسته به تأییدیه سازنده | وابسته به تأییدیه سازنده |
| انتخاب برای خودرو | طبق دفترچه و مشخصات موتور | طبق دفترچه و مشخصات موتور |
بنابراین، روغن 5W30 در شرایط سرد مزیت دارد و روغن 10W40 در دمای کاری گرانروی بیشتری نشان میدهد. انتخاب نهایی باید براساس مشخصات فنی موتور انجام شود، نه صرفاً عدد روی ظرف روغن.

روغن 10W40 بهتر است یا 5W30؟ کدام را انتخاب کنیم؟
پاسخ این سؤال به نوع موتور و شرایط استفاده از خودرو بستگی دارد. اگر خودروساز استفاده از روغن 5W30 را توصیه کرده باشد، انتخاب این گرید میتواند با طراحی موتور و نیاز سیستم روغنکاری هماهنگ باشد. از طرف دیگر، برای موتوری که روغن 10W40 در فهرست گریدهای مجاز آن قرار دارد، استفاده از این روغن کاملاً منطقی است.
برای تصمیمگیری باید چند عامل را کنار هم بررسی کنید:
-
نوع و طراحی موتور: فاصله قطعات، مسیرهای روغنکاری و تلرانسهای داخلی در انتخاب گرانروی مؤثر هستند.
-
توصیه سازنده: گریدهای مجاز و استانداردهای موردنیاز در دفترچه خودرو مشخص شدهاند.
-
شرایط آبوهوایی: دمای محیط میتواند بر انتخاب گرید مناسب، بهخصوص در استارت سرد، تأثیر بگذارد.
-
وضعیت فنی موتور: مصرف روغن یا افت فشار باید بررسی شود و نباید صرفاً با انتخاب روغن غلیظتر آنها را پنهان کرد.
-
نوع رانندگی: ترافیک سنگین، مسیرهای طولانی و رانندگی در شرایط پرفشار بر شرایط کارکرد روغن تأثیر دارند.
پس نمیتوان یک نسخه عمومی برای تمام خودروها تجویز کرد. بهترین روغن موتور برای خودرو، محصولی است که تمام مشخصات موردنیاز سازنده را تأمین کند.
برای انتخاب روغن موتور مناسب باید به چه معیارهایی توجه کنیم؟
انتخاب روغن فقط به مقایسه اعداد 10W40 و 5W30 محدود نمیشود. ممکن است دو روغن گرانروی یکسانی داشته باشند، اما از نظر سطح کیفیت و استانداردهای عملکردی متفاوت باشند. برای خرید مطمئن، این چهار معیار را بررسی کنید.
گرید پیشنهادی شرکت سازنده خودرو
اولین مرجع انتخاب روغن، دفترچه راهنمای خودرو است. خودروساز براساس طراحی موتور، شرایط روغنکاری و ویژگیهای قطعات داخلی، گریدهای مجاز را مشخص میکند.
برای مثال، اگر در دفترچه خودرو گریدهای 5W30 و 10W40 مجاز اعلام نشده باشند، نباید صرفاً براساس توصیه فروشنده یا تجربه سایر رانندگان یکی از آنها را انتخاب کنید.
همچنین به فاصله سرویسها و زمان تعویض روغن موتور توجه داشته باشید؛ زیرا حتی روغن مناسب نیز در صورت استفاده طولانیتر از دوره توصیهشده، ممکن است بخشی از ویژگیهای عملکردی خود را از دست بدهد.
استاندارد کیفی API و ACEA
یکی از اشتباهات رایج هنگام خرید روغن، یکسان دانستن گرید SAE با استاندارد کیفیت روغن است.
استاندارد SAE مانند 10W40 و 5W30 فقط طبقهبندی گرانروی را مشخص میکند؛ اما استانداردهای API و ACEA به سطح عملکرد و الزامات کیفی روغن مربوط هستند.
برای مثال، دو روغن 10W40 ممکن است از نظر گرانروی در یک گروه قرار بگیرند، اما از نظر سطح عملکرد، افزودنیها و کاربرد مورد تأیید تفاوت داشته باشند. اگر خودروساز تأییدیه اختصاصی (OEM) مشخصی را الزام کرده است، آن را نیز هنگام خرید بررسی کنید.
شرایط آبوهوایی و نوع رانندگی
اگر در منطقهای با زمستانهای سرد زندگی میکنید، عملکرد روغن هنگام استارت سرد اهمیت بیشتری پیدا میکند. در چنین شرایطی، گرید 5W نسبت به 10W در آزمونهای دمای پایین مزیت دارد.
از طرف دیگر، رانندگی مداوم در ترافیک سنگین یا مسیرهای طولانی نیز باید در نظر گرفته شود. با این حال، نباید فقط به دلیل گرم بودن تابستان یا رانندگی در مسیرهای پرترافیک، گرید ۴۰ را جایگزین گرید ۳۰ کنید. محدوده مجاز اعلامشده توسط سازنده همچنان معیار اصلی است.
کارکرد و وضعیت فنی موتور
بعضی رانندگان تصور میکنند با افزایش کیلومتر خودرو، حتماً باید از روغن غلیظتر استفاده کنند. این تصور همیشه درست نیست.
کارکرد بالا بهتنهایی دلیل تغییر گرید روغن محسوب نمیشود. اگر موتور روغن کم میکند، فشار روغن افت کرده یا صدای غیرعادی دارد، باید علت فنی آن مشخص شود.
برای مثال، روشن شدن چراغ روغن موتور میتواند نشانه افت فشار روغن باشد و نباید با تغییر خودسرانه گرانروی آن را برطرفشده فرض کرد.

آیا میتوان روغن 10W40 را جایگزین 5W30 کرد؟
این جایگزینی فقط زمانی قابل قبول است که گرید 10W40 در محدوده روغنهای مجاز اعلامشده توسط سازنده خودرو قرار داشته باشد و استاندارد کیفی لازم را نیز تأمین کند.
اگر موتور برای روغن 5W30 طراحی شده و سازنده استفاده از گرید 10W40 را تأیید نکرده باشد، نباید صرفاً به دلیل تصور محافظت بیشتر، روغن غلیظتر استفاده کنید. گرانروی نامناسب ممکن است جریان روغن و عملکرد سیستم روغنکاری را تحت تأثیر قرار دهد.
همین موضوع درباره تغییر روغن 10W40 به 5W30 نیز صدق میکند؛ تطابق مشخصات فنی شرط اصلی است.
بالاخره روغن 10W40 بخریم یا 5W30؟
تفاوت اصلی روغن 10W40 و 5W30 در عملکرد آنها هنگام استارت سرد و گرانروی در دمای کاری موتور است. روغن 5W30 در سرما عملکرد مناسبتری دارد و 10W40 در دمای کاری غلیظتر است. با این حال، هیچکدام برتری مطلق ندارند. پیش از خرید، دفترچه خودرو، استاندارد API یا ACEA و شرایط فنی موتور را بررسی کنید تا روغنی متناسب با نیاز خودروی خود انتخاب کنید. برای مطالعه مطالب بیشتر نیز میتوانید به بخش سرویس و نگهداری خودرو مراجعه کنید.
سؤالات متداول
آیا روغن 5W30 از 10W40 بهتر است؟
خیر، برتری مطلق وجود ندارد. روغن 5W30 در آزمونهای دمای پایین عملکرد بهتری دارد، اما 10W40 در دمای کاری گرانروی بیشتری نشان میدهد. انتخاب درست به طراحی موتور و توصیه سازنده خودرو بستگی دارد.
آیا روغن 10W40 برای خودروهای کارکرده مناسب است؟
لزوماً خیر. بالا بودن کیلومتر خودرو بهتنهایی دلیل استفاده از روغن غلیظتر نیست. میزان مصرف روغن، وضعیت قطعات داخلی، فشار روغن و گریدهای مجاز اعلامشده توسط سازنده باید بررسی شوند.
آیا میتوان در زمستان از روغن 10W40 استفاده کرد؟
اگر سازنده خودرو این گرید را برای محدوده دمایی موردنظر مجاز دانسته باشد، امکان استفاده وجود دارد. با این حال، 5W در آزمونهای دمای پایین عملکرد مناسبتری نسبت به 10W دارد.
آیا تغییر روغن 10W40 به 5W30 به موتور آسیب میزند؟
اگر روغن 5W30 با گریدهای مجاز و استانداردهای موردنیاز موتور مطابقت داشته باشد، تغییر آن لزوماً آسیبزا نیست. مشکل زمانی ایجاد میشود که روغن انتخابشده با مشخصات فنی موتور سازگار نباشد.












