خودروها معمولاً به دلیل ضعف قدرت ترمزگیری، اختلاف نیروی ترمز چرخها، عملکرد نامناسب ترمز دستی یا نقص در مدار هیدرولیک در تست ترمز معاینه فنی مردود میشوند. البته علت دقیق را نمیتوان فقط از روی یک نشانه تشخیص داد؛ نتیجه آزمون دستگاه و بررسی تخصصی سیستم ترمز مشخص میکند کدام قطعه یا بخش نیاز به تعمیر دارد.
اگر خودرو هنگام ترمزگیری میلرزد، به یک سمت کشیده میشود یا پدال آن بیش از حد پایین میرود، بهتر است پیش از مراجعه به مرکز معاینه فنی وضعیت سیستم ترمز را بررسی کنید.
تست ترمز معاینه فنی چگونه انجام میشود؟
در مراکز مجهز معاینه فنی، عملکرد ترمز خودرو با دستگاههای مخصوص ارزیابی میشود. در روش متداول استفاده از دستگاه غلتکی، چرخها روی غلتک قرار میگیرند و دستگاه نیروی ترمزگیری هر چرخ را اندازهگیری میکند.
سه مورد اهمیت ویژهای دارند:
- قدرت ترمزگیری: آیا ترمزها میتوانند نیروی کافی برای کاهش سرعت خودرو ایجاد کنند؟
- اختلاف نیروی ترمز چرخها: آیا چرخهای یک محور عملکرد متناسبی دارند یا اختلاف قابل توجهی میان آنها وجود دارد؟
- عملکرد ترمز دستی: آیا این سیستم میتواند نیروی نگهدارنده لازم را ایجاد کند؟
روش آزمون و معیارهای پذیرش به نوع خودرو و تجهیزات مرکز بستگی دارد. بنابراین، برای فهم علت مردودی باید گزارش آزمون را بررسی کرد؛ احساس راننده هنگام ترمزگیری بهتنهایی برای تعیین نتیجه کافی نیست.
مهمترین دلایل رد شدن خودرو در تست ترمز معاینه فنی
۱. فرسودگی یا عملکرد نامناسب لنت ترمز
لنت ترمز با ایجاد اصطکاک در برابر دیسک یا کاسه ترمز، سرعت چرخ را کاهش میدهد. با کمشدن ضخامت لنت یا آلودهشدن سطح اصطکاکی آن به روغن و گریس، عملکرد ترمز ممکن است افت کند.
صدای سوت یا ساییدگی هنگام ترمزگیری میتواند نشانه نیاز به بررسی لنت باشد، اما بهتنهایی خرابی آن را ثابت نمیکند. اگر گزارش معاینه فنی از ضعف ترمزگیری حکایت دارد، باید وضعیت لنتها و سایر اجزای سیستم بررسی شود. در صورت نیاز به تعویض، میتوانید لنت ترمز مناسب خودرو را متناسب با مدل و مشخصات فنی آن بررسی کنید.

۲. تاببرداشتن، فرسودگی یا آسیب دیسک ترمز
دیسک ترمز باید سطح مناسبی برای تماس یکنواخت با لنت داشته باشد. فرسودگی بیش از حد، آسیب سطحی یا تغییر شکل دیسک میتواند کیفیت ترمزگیری را کاهش دهد.
لرزش فرمان یا پدال هنگام ترمزگیری یکی از نشانههایی است که ممکن است با مشکل دیسک ارتباط داشته باشد؛ بااینحال، ایراد در چرخها، لاستیکها یا قطعات جلوبندی نیز میتواند علائم مشابهی ایجاد کند. تشخیص نهایی به بررسی و اندازهگیری تخصصی نیاز دارد. برای بررسی قطعه متناسب با خودرو، دسته دیسک ترمز در مصباح ترمز در دسترس است.
۳. اختلاف نیروی ترمز میان چرخهای یک محور
گاهی یک چرخ نیروی ترمز بیشتری از چرخ دیگر ایجاد میکند. این اختلاف میتواند ناشی از گیرکردن کالیپر، عملکرد نامناسب سیلندر چرخ، تفاوت وضعیت لنتها یا وجود آلودگی روی سطوح اصطکاکی باشد.
در چنین شرایطی، خودرو ممکن است هنگام ترمزگیری به یک سمت کشیده شود. البته این علامت همیشه به معنی خرابی سیستم ترمز نیست و باید عوامل دیگری مانند وضعیت لاستیکها نیز بررسی شوند. تعویض یک قطعه بدون تشخیص علت اصلی، لزوماً مشکل را برطرف نمیکند.
۴. نقص در روغن ترمز و مدار هیدرولیک
سیستم هیدرولیک، نیروی واردشده به پدال را به ترمزهای چرخ منتقل میکند. نشتی روغن ترمز، ورود هوا به مدار، خرابی سیلندر اصلی یا سیلندر چرخ میتواند این فرایند را مختل کند.
پایینبودن سطح روغن ترمز نیز نشانهای است که نباید نادیده گرفته شود. اضافهکردن روغن بدون بررسی علت افت سطح، راهحل کامل محسوب نمیشود. اگر پدال بهطور غیرعادی پایین میرود یا قدرت ترمزگیری بهشدت کاهش یافته است، خودرو را به رانندگی ادامه ندهید و برای بررسی ایمن آن از تعمیرکار کمک بگیرید.

۵. ضعف ترمز دستی یا مشکلات مکانیزم آن
ترمز دستی ممکن است به دلیل تنظیم نامناسب، فرسودگی کابل، ایراد در مکانیزم اهرم یا نقص قطعات ترمز عقب عملکرد کافی نداشته باشد. در برخی خودروها نیز ساختار ترمز دستی با مدلهای دیگر متفاوت است.
اگر ترمز دستی خودرو بهخوبی عمل نمیکند، صرفاً سفتکردن کابل همیشه مشکل را حل نمیکند؛ ابتدا باید وضعیت قطعات و سازوکار آن بررسی شود.

قبل از مراجعه به معاینه فنی، چگونه ترمز خودرو را بررسی کنیم؟
برای کاهش احتمال مواجهه با نقصهای قابل پیشگیری، این مراحل را دنبال کنید:
۱. به علائم رانندگی توجه کنید. کشیدهشدن خودرو به یک سمت، لرزش هنگام ترمزگیری، صداهای غیرعادی یا تغییر محسوس عملکرد پدال را جدی بگیرید.
۲. سطح روغن ترمز و نشتی قابل مشاهده را بررسی کنید. اگر سطح روغن پایین است یا نشتی دیده میشود، علت باید توسط متخصص مشخص شود.
۳. لنت، دیسک و قطعات ترمز را بررسی کنید. برای ارزیابی ضخامت لنت، وضعیت سطح دیسک و عملکرد کالیپر به تعمیرگاه مراجعه کنید.
۴. عملکرد ترمز دستی را به متخصص بسپارید. تنظیم و بررسی این بخش باید متناسب با ساختار خودرو انجام شود.
۵. پس از رفع نقص، عملکرد سیستم را ارزیابی کنید. بررسی نهایی باید در شرایط ایمن و مطابق توصیه تعمیرکار انجام شود.
آزمایش ترمز در سرعت بالا، ترمزگیری ناگهانی در خیابان یا دستکاری مدار هیدرولیک بدون تخصص، روش مناسبی برای بررسی خودرو نیست.
مدارک لازم و مراحل مراجعه مجدد پس از مردودی
اگر خودرو در آزمون ترمز مردود شد، ابتدا گزارش آزمون را دریافت کنید تا مشخص باشد کدام بخش نیاز به بررسی دارد. سپس مراحل زیر را انجام دهید:
۱. موارد نقص ثبتشده در گزارش را بررسی کنید.
۲. خودرو را به تعمیرگاه ببرید و عیبیابی و تعمیر لازم را انجام دهید.
۳. مدارک موردنیاز و شرایط آزمون مجدد را از مرکز معاینه فنی بپرسید.
۴. در صورت نیاز، از سامانه معرفیشده توسط همان مرکز نوبت بگیرید.
۵. پس از رفع نقص، خودرو را برای آزمون مجدد به مرکز مربوطه ببرید.
مدارک متداول شامل کارت خودرو یا مدرک شناسایی خودرو و بیمه شخص ثالث معتبر است. اطلاعات نوبت یا کد پیگیری نیز در صورت استفاده از سامانه نوبتدهی لازم خواهد بود. بااینحال، مدارک تکمیلی و شرایط مراجعه مجدد ممکن است بر اساس مقررات روز و رویه مرکز متفاوت باشد.
برای خودروهایی که در تهران تردد میکنند، اطلاعات خدمات و نوبتدهی را از وبسایت رسمی ستاد معاینه فنی خودروهای تهران بررسی کنید. این سامانه را نباید مرجع سراسری تمام شهرهای ایران در نظر گرفت؛ رانندگان سایر شهرها باید به مرجع رسمی محل سکونت خود مراجعه کنند.
اگر خودرو در تست ترمز مردود شد، چه کنیم؟
مردودی در تست ترمز معاینه فنی به معنی نیاز به تشخیص دقیق و رفع اصولی نقص است، نه تعویض حدسی قطعات. گزارش آزمون را بررسی کنید، علت اصلی را به کمک تعمیرکار مشخص کنید و پس از تعمیر، خودرو را دوباره به آزمون ببرید. برای آشنایی با قطعات مرتبط نیز میتوانید محصولات لنت و دیسک ترمز را در مصباح ترمز بررسی کنید.
آخرین بهروزرسانی: ۶ آبان ۱۴۰۵












