لرزش ماشین در سرعت بالا، بهخصوص در محدوده ۸۰ تا ۱۲۰ کیلومتر بر ساعت، اغلب با وضعیت بالانس چرخها، لاستیکها یا رینگ ارتباط دارد. اما اگر خودرو فقط هنگام ترمز گرفتن میلرزد، باید سلامت دیسک ترمز، لنتها و سایر اجزای سیستم ترمز بررسی شود. محل احساس لرزش، زمان شروع آن و تغییر شدت لرزش هنگام شتابگیری یا ترمزگیری، سرنخهای مهمی برای پیدا کردن علت هستند.
برای مثال، اگر در سرعت ۱۰۰ کیلومتر بر ساعت غربیلک فرمان شروع به لرزیدن میکند، اما با کاهش سرعت این حالت کمتر میشود، بررسی چرخهای جلو منطقی است. در مقابل، اگر فرمان هنگام حرکت عادی آرام است ولی با فشردن پدال ترمز میلرزد، احتمال وجود ایراد در مجموعه ترمز بیشتر میشود.
چرا ماشین در سرعت ۸۰ تا ۱۲۰ کیلومتر بر ساعت میلرزد؟
چرخ خودرو هنگام حرکت دائماً در حال چرخش است و هرگونه عدم تعادل وزن، تغییر شکل لاستیک یا لقی قطعات متصل به آن میتواند ارتعاش ایجاد کند. در سرعتهای پایین ممکن است این ارتعاش آنقدر ضعیف باشد که راننده متوجه آن نشود؛ اما با افزایش سرعت چرخش، نیروهای ناشی از عدم تعادل بیشتر میشوند و لرزش به فرمان، صندلی یا اتاق خودرو منتقل میشود.
البته محدوده ۸۰ تا ۱۲۰ کیلومتر بر ساعت یک بازه تقریبی برای تشخیص است، نه قانونی ثابت برای تمام خودروها. بعضی ماشینها در سرعت ۷۰ کیلومتر دچار لرزش میشوند و برخی دیگر در سرعتهای بالاتر این مشکل را نشان میدهند.
نکته مهم این است که لرزش هنگام حرکت عادی با لرزش هنگام ترمزگیری تفاوت دارد. در حالت اول معمولاً بررسی چرخ و لاستیک در اولویت است، اما در حالت دوم باید سیستم ترمز نیز بهصورت تخصصی ارزیابی شود.
۱. بالانس نبودن چرخها؛ شایعترین علت لرزش ماشین در سرعت بالا
بالانس نبودن چرخها یکی از اولین مواردی است که هنگام بررسی علت لرزش ماشین در سرعت ۸۰ تا ۱۲۰ باید به آن توجه کرد. مجموعه رینگ و لاستیک باید هنگام چرخش، توزیع وزن متعادلی داشته باشد. اگر بخشی از این مجموعه نسبت به قسمتهای دیگر سنگینتر باشد، نیروی نامتعادلی ایجاد میشود که با افزایش سرعت شدت میگیرد.
این مشکل معمولاً به دو شکل احساس میشود:
-
لرزش فرمان در سرعت بالا: بیشتر میتواند با عدم تعادل چرخهای جلو ارتباط داشته باشد.
-
لرزش صندلی و کف خودرو: احتمال عدم تعادل چرخهای عقب یا انتقال ارتعاش از بخش عقب خودرو را مطرح میکند.
جدا شدن وزنه بالانس، برخورد چرخ با چاله، تعویض لاستیک یا نصب نامناسب آن از دلایلی هستند که میتوانند تعادل مجموعه چرخ را برهم بزنند.
بالانس چرخ را نباید با میزان فرمان اشتباه گرفت. بالانس برای اصلاح توزیع جرم مجموعه رینگ و لاستیک انجام میشود، درحالیکه میزان فرمان به تنظیم زوایای قرارگیری چرخها مربوط است.
اگر فرمان خودرو در سرعت ۱۰۰ کیلومتر میلرزد، بهتر است ابتدا چرخها با دستگاه بالانس دینامیکی بررسی شوند. چنانچه پس از بالانس مشکل باقی ماند، باید سلامت لاستیک، میزان تاب رینگ و نحوه قرارگیری چرخ روی توپی نیز کنترل شود.

۲. خرابی لاستیک یا تاب داشتن رینگ؛ علت پنهان لرزش خودرو
گاهی راننده چند بار چرخها را بالانس میکند، اما لرزش ماشین در سرعت ۱۰۰ همچنان ادامه دارد. در چنین شرایطی احتمال دارد مشکل از تغییر شکل لاستیک یا رینگ باشد؛ ایرادی که همیشه با اضافه کردن وزنه بالانس برطرف نمیشود.
لاستیکی که برآمدگی جانبی دارد، دچار آسیب داخلی شده یا سطح آج آن بهصورت نامتقارن ساییده شده است، ممکن است هنگام چرخش نیروی نامنظمی به سیستم تعلیق وارد کند. ایجاد نقاط تخت روی لاستیک نیز میتواند باعث تکان خوردن خودرو در سرعت بالا شود.
از طرف دیگر، برخورد شدید با چاله یا جدول ممکن است رینگ را از حالت هندسی طبیعی خارج کند. حتی اگر دستگاه بالانس عدد مناسبی نشان دهد، تغییر شکل رینگ یا ناهمگنی سختی لاستیک همچنان میتواند لرزش ایجاد کند.
نصب نامناسب چرخ، آلودگی یا زنگزدگی سطح اتصال رینگ به توپی نیز از مواردی است که باید بررسی شود.
برای تشخیص دقیق، تعمیرکار باید علاوه بر بازدید ظاهری، میزان تاب رینگ و لاستیک را اندازهگیری کند. لاستیک دارای برآمدگی یا آسیب ساختاری جدی باید تعویض شود.

۳. خرابی جلوبندی و سیستم فرمان؛ چرا فرمان خودرو میلرزد؟
اگر لرزش فرمان با صدای تقتق، کوبش هنگام عبور از دستانداز یا احساس ناپایداری خودرو همراه باشد، احتمال خرابی جلوبندی و لرزش خودرو بر اثر فرسودگی قطعات تعلیق مطرح میشود.
سیبک فرمان وظیفه انتقال حرکت فرمان به چرخها را دارد و سیبک طبق به حرکت کنترلشده مجموعه تعلیق کمک میکند. لقی این قطعات میتواند دقت هدایت خودرو را کاهش دهد و ارتعاش چرخ را به فرمان منتقل کند.
بوش طبق، میل تعادل و اتصالات آن نیز در کنترل حرکات سیستم تعلیق نقش دارند. فرسودگی آنها ممکن است باعث افزایش لرزش و صدای اضافی شود. کمکفنر ضعیف هم با کاهش کنترل حرکت چرخ، میتواند ارتعاش ناشی از ایراد لاستیک را تشدید کند.
خرابی بلبرینگ چرخ معمولاً با صدای زوزهای همراه است که با سرعت تغییر میکند؛ بااینحال در موارد شدید، لقی یا آسیب آن میتواند بر پایداری چرخ تأثیر بگذارد.
برای عیبیابی باید سیبکها، بوشها، بلبرینگها و اتصالات فرمان از نظر لقی و فرسودگی بررسی شوند.
میزان فرمان راهحل قطعی هر نوع لرزش نیست. تنظیم نبودن زوایای چرخ بیشتر با کشیده شدن خودرو به یک سمت و سایش غیرعادی لاستیک ارتباط دارد و لزوماً مشکل ارتعاش ناشی از عدم تعادل چرخ را برطرف نمیکند.
۴. تاب داشتن دیسک ترمز؛ علت لرزش ماشین هنگام ترمزگیری
اگر خودرو هنگام حرکت عادی لرزش محسوسی ندارد، اما بهمحض فشردن پدال ترمز فرمان یا بدنه شروع به لرزیدن میکند، باید مجموعه ترمز بررسی شود.
در سیستم ترمز دیسکی، لنتها با فشار کالیپر به دو طرف دیسک برخورد میکنند و اصطکاک ایجادشده باعث کاهش سرعت چرخ میشود. برای عملکرد یکنواخت، سطح تماس و ضخامت دیسک باید در محدوده استاندارد سازنده باشد.
یکی از علتهای لرزش فرمان هنگام ترمز، تغییرات ضخامت دیسک یا لنگی جانبی آن است. در تعمیرگاهها معمولاً به این وضعیت «تاب داشتن دیسک ترمز» گفته میشود، اما این اصطلاح همیشه به معنای خم شدن واقعی دیسک نیست.
دو ایراد فنی مهم عبارتاند از:
-
تغییرات ضخامت دیسک (DTV): اختلاف ضخامت در نقاط مختلف دیسک میتواند باعث نوسان نیروی ترمز و ایجاد ضربان شود.
-
لنگی جانبی دیسک (Lateral Runout): حرکت جانبی غیرمجاز سطح دیسک هنگام چرخش که ممکن است به لرزش یا ایجاد سایش غیریکنواخت منجر شود.
ایراد ترمز جلو معمولاً بیشتر در فرمان احساس میشود، درحالیکه مشکلات مجموعه ترمز عقب ممکن است ارتعاش بیشتری به بدنه منتقل کنند. البته محل احساس لرزش به طراحی خودرو و نوع خرابی نیز بستگی دارد.
گرمای بیشازحد، گیر کردن کالیپر، نصب نامناسب دیسک و تمیز نبودن سطح اتصال آن به توپی میتوانند در ایجاد این مشکلات نقش داشته باشند.
هنگام بررسی دیسک ترمز خودرو، باید ضخامت، وضعیت سطح و میزان لنگی آن با ابزار مناسب اندازهگیری شود. سلامت لنت ترمز و حرکت صحیح کالیپر نیز اهمیت دارد.
برای نمونه، اگر فرمان پژو ۲۰۶ یا ۲۰۷ هنگام ترمزگیری میلرزد، بررسی مجموعه ترمز جلو ضروری است. در صورت تأیید خرابی و نیاز به تعویض، انتخاب دیسک ترمز پژو ۲۰۶ و ۲۰۷ متناسب با مدل خودرو اهمیت دارد.
تراش یا تعویض دیسک باید پس از اندازهگیری و با رعایت حداقل ضخامت مجاز سازنده انجام شود، نه صرفاً بر اساس احساس لرزش راننده.

۵. خرابی پلوس، دسته موتور یا قطعات انتقال قدرت
همه لرزشهای خودرو از چرخ یا ترمز نیستند. اگر شدت ارتعاش هنگام فشردن پدال گاز افزایش پیدا میکند و با کاهش فشار روی گاز کمتر میشود، احتمال ایراد در سیستم انتقال قدرت نیز وجود دارد.
خرابی مفصل داخلی پلوس میتواند هنگام شتابگیری باعث لرزش بدنه شود. در مقابل، خرابی بعضی مفصلهای خارجی پلوس بیشتر با صدای تقتق هنگام پیچیدن همراه است.
دسته موتور و دسته گیربکس نیز وظیفه مهار حرکات مجموعه موتور و گیربکس و کاهش انتقال ارتعاش به اتاق را دارند. پارگی یا فرسودگی آنها میتواند لرزش را هنگام افزایش بار موتور تشدید کند.
در خودروهای دارای میلگاردان، نامتعادل بودن قطعات دوار انتقال قدرت نیز ممکن است در سرعتهای مشخص ارتعاش ایجاد کند.
بنابراین اگر لرزش هنگام شتابگیری شدیدتر از حرکت یکنواخت است، بررسی پلوس، اتصالات انتقال قدرت و دستهموتورها باید در برنامه عیبیابی قرار بگیرد.
چطور بفهمیم لرزش ماشین از بالانس، فرمان یا ترمز است؟
برای محدود کردن علتهای احتمالی، ابتدا باید مشخص کنید لرزش در چه شرایطی اتفاق میافتد. لازم نیست برای این کار خودرو را به سرعتهای بالا برسانید؛ کافی است به علائمی که قبلاً در رانندگی عادی مشاهده کردهاید توجه کنید.
-
اگر لرزش در محدوده سرعت مشخصی شروع میشود و بدون ترمزگیری هم ادامه دارد، بررسی چرخها و لاستیکها در اولویت است.
-
اگر ارتعاش بیشتر در غربیلک فرمان احساس میشود، چرخهای جلو و قطعات فرمان باید بررسی شوند.
-
اگر صندلی و کف اتاق میلرزند، احتمال ایراد در چرخهای عقب یا انتقال ارتعاش از سایر مجموعهها وجود دارد.
-
اگر لرزش فقط هنگام ترمز گرفتن ایجاد میشود، دیسک، لنت، کالیپر و توپی چرخ باید کنترل شوند.
-
اگر شدت لرزش با شتابگیری تغییر میکند، پلوس و سیستم انتقال قدرت نیز از گزینههای بررسی هستند.
این نشانهها به تشخیص اولیه کمک میکنند، اما هیچکدام بدون بازدید فنی، خرابی یک قطعه مشخص را اثبات نمیکنند.

جدول علت لرزش ماشین در سرعت بالا و راهحل هرکدام
جدول زیر کمک میکند بر اساس علامتی که تجربه میکنید، مشخص شود کدام بخش خودرو باید زودتر بررسی شود.
| نشانه مشاهدهشده | علت احتمالی | راهحل پیشنهادی |
|---|---|---|
| لرزش فرمان در سرعت ۸۰ تا ۱۲۰ | بالانس نبودن چرخ جلو | بالانس دینامیکی چرخها |
| لرزش صندلی و کف خودرو | عدم تعادل چرخ عقب | بررسی و بالانس چرخ عقب |
| لرزش همراه با سایش نامنظم لاستیک | خرابی لاستیک یا رینگ | بررسی و تعویض در صورت نیاز |
| لرزش همراه با صدای جلوبندی | لقی قطعات تعلیق و فرمان | بررسی سیبک، بوش و اتصالات |
| لرزش فرمان هنگام ترمز | ایراد دیسک یا مجموعه ترمز جلو | اندازهگیری دیسک و بررسی کالیپر |
| لرزش پدال هنگام ترمزگیری تا توقف | تغییرات سطح یا ضخامت دیسک | بررسی تخصصی دیسک و لنت |
| لرزش هنگام شتابگیری | خرابی پلوس یا انتقال قدرت | بررسی پلوس و دسته موتور |
این جدول یک راهنمای اولیه است. برای مثال، لرزش فرمان در سرعت ۱۲۰ همیشه به معنای بالانس نبودن چرخ نیست و ممکن است همزمان چند ایراد در خودرو وجود داشته باشد.
چه زمانی برای لرزش ماشین باید به مکانیک مراجعه کنیم؟
اگر لرزش خودرو شدید یا ناگهانی است، فرمان حالت ناپایدار دارد یا ماشین به یک سمت کشیده میشود، بررسی فنی را به تعویق نیندازید. صدای کوبش، ساییدگی، لرزش شدید پدال ترمز و کاهش قدرت ترمزگیری نیز از علائم هشدار هستند.
در صورت مشاهده برآمدگی لاستیک یا احساس ناپایداری جدی، در محل امن توقف کنید و برای انتقال خودرو از امداد کمک بگیرید. ادامه رانندگی با سرعت بالا در چنین شرایطی خطرناک است.
اگر بررسی تخصصی نشان دهد مشکل از قطعات ترمز است، میتوانید برای اطلاع از خدمات تعویض و نصب لنت و دیسک ترمز در محل مصباح ترمز اقدام کنید.
برای رفع لرزش ماشین در سرعت بالا از کجا شروع کنیم؟
برای پیدا کردن علت لرزش ماشین در سرعت بالا، مهمترین کار تفکیک شرایط بروز آن است. لرزشی که هنگام حرکت یکنواخت و در یک بازه سرعت مشخص اتفاق میافتد، معمولاً بررسی بالانس چرخ، لاستیک و رینگ را در اولویت قرار میدهد. اگر فرمان فقط هنگام ترمزگیری میلرزد، مجموعه دیسک و لنت باید با دقت بیشتری بررسی شود. لرزش همراه با شتابگیری یا صدای جلوبندی نیز مسیر عیبیابی متفاوتی دارد.
تعویض قطعات بدون تشخیص علت اصلی ممکن است هزینه اضافی ایجاد کند و مشکل را برطرف نکند. بهتر است ابتدا منشأ ارتعاش با بررسی فنی مشخص شود و سپس برای تعمیر یا تعویض قطعه تصمیم بگیرید.
برای مطالعه راهنماهای بیشتر درباره عیبیابی خودرو و نگهداری سیستم ترمز، میتوانید به مجله مصباح ترمز مراجعه کنید.
سوالات متداول
چرا ماشین در سرعت ۱۰۰ کیلومتر بر ساعت میلرزد؟
عدم تعادل چرخها، تغییر شکل لاستیک، تاب رینگ و لقی قطعات تعلیق از علتهای احتمالی هستند. اگر لرزش بدون ترمزگیری اتفاق میافتد، بررسی مجموعه چرخ و لاستیک معمولاً نقطه شروع مناسبی برای عیبیابی است.
آیا بالانس نبودن چرخ باعث لرزش فرمان میشود؟
بله. عدم تعادل چرخهای جلو میتواند ارتعاشی ایجاد کند که از طریق سیستم تعلیق و فرمان به دست راننده منتقل شود. شدت لرزش معمولاً در بعضی سرعتها بیشتر است و با تغییر سرعت کاهش یا افزایش پیدا میکند.
چرا فرمان خودرو فقط هنگام ترمز گرفتن میلرزد؟
این علامت میتواند ناشی از تغییرات ضخامت دیسک جلو، لنگی جانبی دیسک، ایراد کالیپر یا لقی قطعات مرتبط باشد. برای تشخیص دقیق، دیسک و مجموعه ترمز باید اندازهگیری و بررسی شوند.
آیا خرابی دیسک ترمز باعث لرزش اتاق خودرو میشود؟
بله. نوسان نیروی ترمز ناشی از ایراد دیسک میتواند به بدنه منتقل شود. این حالت در بعضی خودروها بیشتر از طریق صندلی یا کف اتاق احساس میشود، بهخصوص زمانی که مشکل به مجموعه ترمز عقب مربوط باشد.
اگر بعد از بالانس چرخها هنوز ماشین میلرزد، علت چیست؟
ممکن است رینگ تاب داشته باشد، لاستیک دچار تغییر شکل یا آسیب داخلی شده باشد یا قطعات جلوبندی لقی داشته باشند. همچنین نصب نادرست چرخ و بعضی ایرادهای سیستم انتقال قدرت میتوانند باعث باقی ماندن لرزش شوند.












